Blue Zone

Er zijn plekken in de wereld waar niemand gek opkijkt als je je honderdste verjaardag viert. Of waar het heel normaal is dat je op je 82e nog werkt in je bedrijf of eigen moestuin. Het zijn de Blue Zones, gebieden met de hoogste levensverwachting ter wereld. Wat is hun geheim?

Bekijk dit YouTube filmpje voor wie meer visueel is ingesteld: de Blue Zones in het kort uitgelegd door Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de UvA. 

De term ‘Blue Zones’ is toevallig ontstaan. Op een congres toonde een groep wetenschappers een wereldkaart, met daarop de levensverwachting per gebied ingekleurd. De gebieden met de hoogste levensverwachting waren op die kaart toevallig blauw gekleurd. Sindsdien staan de Blue Zones enorm in de belangstelling. Sinds maart 2020 wordt ons leven gedomineerd door het COVID-19 virus en de vaccinatie, maar er komt terecht ook steeds meer aandacht voor preventie van overgewicht, het vergroten van je afweersysteem en het omarmen en stimuleren van een gezonde levensstijl. Hoe worden wij een blue zone?

Afgelegen

Voorbeelden van Blue Zones zijn Sardinië (Italië), Okinawa (Japan), Nicoya (Costa Rica) en Ikaria (Griekenland). Meest opvallend is wel dat dit stuk voor stuk nogal afgelegen gebieden zijn, ver van de bewoonde wereld, waar de inwoners een vrij geïsoleerd bestaan leiden. Het gaat om kleine gemeenschappen, die hecht samenleven en die leven van de landbouw, visserij en veeteelt.

De bewoners van de Blue Zones zijn geen stedelingen, leven niet in dichtbevolkte gebieden en werken niet in de industrie. Ze leiden een rustig leven, midden in de natuur. Het Italiaanse plaatsje Pioppi (inmiddels een bekend dieet) zou ook als Blue Zone kunnen worden aangemerkt.

Geen superfood of eiwitshake

De mensen die in de Blue Zones leven hebben niet een groot geheim. Er is geen superkruid, er zit niks in het drinkwater en ze eten ook geen superfoods. Het draait allemaal om een gezonde actieve leefstijl, zonder stress en met gezond eten. Het eten verschilt van Blue Zone tot Blue Zone. Het maakt natuurlijk nogal wat uit of je in Costa Rica, Italië of Japan bent. Maar het gemeenschappelijke kenmerk van alle Blue Zones in de wereld is dat men puur eet en geen bewerkte producten uit de fabriek.

De voeding in elke Blue Zone is grotendeels plantaardig. Veel groenten en fruit, granen, peulvruchten, noten, kruiden en knollen. Aangevuld met vis, wat vlees of zuivel, daarmee heb je het Blue Zone-dieet in grote lijnen wel beschreven. Niets hoogdravends en wat elke diëtiste in Nederland ook zou kunnen voorschrijven.

Actief en sociaal

De mensen in de Blue Zones bewegen veel. Maar ze sporten niet intensief en heffen ook geen gewichten: ze doen aan functioneel bewegen. Tuinieren, wandelen (denk aan het ommetje van prof. Erik Scherder) of klussen of dansen. Ze zijn veel buiten en profiteren zo van de weldadige werking van de natuur en van vitamine D uit zonlicht.

De inwoners van de Blue Zones kennen ook geen pensioen. Ze blijven tot op hoge leeftijd werken: is het niet in een baan, dan wel in een moestuin, als vrijwilliger of met het oppassen op kleinkinderen. Maatschappelijk actief blijven zorgt ervoor dat je hersenen en lichaam minder snel verouderen. Ze zijn erg sociaal en sterk betrokken in de maatschappij. Ze hebben dagelijks contact met familie, vrienden of mensen in hun geloofsgemeenschappen. Die verbinding en die sociale contacten zorgen ervoor dat de mensen goed in hun vel zitten. Vriendschappen en jezelf nuttig voelen is belangrijk voor een goede gezondheid en vermindert stress.

Don’t worry be happy

De inwoners leiden geen drukke levens, ze worden niet geleefd door hun agenda of de mobiele telefoon en er zijn geen targets of deadlines om te halen. Er is tijd. Tijd om een dutje te doen, een praatje te maken met de buurvrouw, om te mediteren, om zelf je groente te kweken of om lekker vroeg naar bed te gaan. Goede nachtrust, minstens acht uur lang, is er de gewoonste zaak ter wereld. Stress is in onze westerse wereld een zeer belangrijke risicofactor voor bijvoorbeeld hart- en vaatziekten.

Een voorbeeld: Okinawa

Op het Japanse eiland Okinawa wordt de gemiddelde bewoner vitaal 86 jaar oud. En dat komt niet door de sushi, ze eten juist heel veel groenten, met name zoete aardappel. Veel mensen hebben daar hun eigen moestuin en eten soms wel een kilo groenten per dag.

Groenten bevatten weinig kilocalorieën, maar wel heel veel vitamines, mineralen en vezels. Daarom is de voeding op Okinawa erg volwaardig. De mensen op Okinawa zullen ook nooit hun buik vol eten. Hun spreekwoord luidt: hara hachi bu en dat betekent: ‘Eet tot je 80 procent vol zit’. In de wetenschap is al lang bekend dat caloriebeperking bijdraagt aan een langer leven.

Alle geheime ingrediënten

De Blue Zones hebben dus niet één geheim, het is een samenspel van factoren die de inwoners zo gezond maken. Actief zijn, een goed sociaal netwerk, weinig stress, veel bewegen, veel buiten zijn, goed slapen, veel groenten en fruit eten en weinig bewerkte producten. Gezond oud worden is niet zo vanzelfsprekend je hebt nu in ieder geval de ingrediënten om je eigen Blue Zone te creëren tijdens deze pandemie, maar natuurlijk ook voor daarna.

Bron: met dank aan Gezondheidsnet

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/blue-zones-levenslessen-voor-iedereen~b128bfbb/

https://www.vpro.nl/programmas/the-mind-of-the-universe/kijk/wetenschappers/poulain.html

Move

Keuzes maken is verantwoordelijkheid nemen voor je eigen leven

Keuzestress is iets waar bijna iedereen weleens mee worstelt. Meestal gaat het niet over welke variant latte of cappuccino, maar over het maken van een keuze rondom levensvragen, studie, werk of een combinatie. Hoe groter de consequenties zijn van je keuze, hoe moeilijker de beslissing vaak is. Aan de ene kant geven keuzes een gevoel van vrijheid: jij hebt immers zelf de touwtjes in handen om je leven vorm te geven. Tegelijkertijd kan dit soms stress of angst opleveren, omdat je graag een keuze wilt maken die goed uitpakt én die door andere mensen wordt geaccepteerd.
Je eigen verantwoordelijkheid voor je leven nemen kan echt alleen door eigen keuzes te maken. Met eigen keuzes geef je richting en pak je regie. Je hebt geen keuze wat er allemaal in je leven op je pad komt, maar je hebt wel een keuze hoe ermee om te gaan. Zelf keuzes maken is eigenlijk een vorm van vrijheid die je mentaal gezond houdt ook in tijden dat je het lastig hebt.

Regelmatig gebruiken we bij de begeleiding van medewerkers die re-integreren het voorbeeld van het zuurstofmasker in het vliegtuig. “Je moet eerst jezelf van zuurstof (energie) voorzien voordat je een ander (bijv. je kind, collega) kan voorzien”. Sommige waarden “klaar staan voor een ander” en “helpen” hebben misschien lange tijd goed gewerkt, maar alleen rekening houden met wat een ander wil door niet voor jezelf te kiezen, gaat op de lange duur echt ten koste van je zelf. Het is niet voor niets dat beroepen in de zorg en het onderwijs waar waarden als “zorgzaamheid” en “betrokkenheid” belangrijk zijn, het burn-out percentage hoger ligt.

Zelf kunnen kiezen: hard nodig!

Het keuzeaanbod in de meest brede zin is vele malen groter dan 20-30 jaar geleden (denk allen al aan de keuze uit meer dan 1600 bachelors in het HBO) en de snelheid van informatiestromen en veranderingen maken het noodzakelijk dat je je eigen keuzes kunt maken. Je hebt eigen keuzes maken en op tijd ‘nee’ kunnen zeggen gewoon nodig om goed te blijven functioneren, in balans te blijven en grip te houden op je gezondheid, je leven én toekomst.

Maar relax: de perfecte keuze bestaat niet …

  • Je kiest altijd, ook als je zelf geen keuzes maakt.
  • Als je niet zelf kiest, vult een ander jouw keuze in.
  • Met eigen keuzes maken, neem je juist je eigen verantwoordelijkheid.
  • Elke keuze die je maakt heeft invloed op je leven en toekomst.
  • Maar ook veel keuzes zijn niet voor het leven, zijn te herstellen, hervormen dus maak het niet te groot.
  • Kiezen doe je met je gevoel, je verstand en je intuïtie.
  • ‘Foute’ keuzes maken hoort ook bij; jezelf ontwikkelen, zonder fouten kom je er niet.
  • Verkeerde keuzes zijn oké en nuttig. Ze laten je zien en ervaren wat niet bij je past.
  • De consequenties van je ‘foute’ keuzes horen er ook bij, zij maken je extra sterk en ervaren.

Er wordt wel eens lacherig gezegd: de ene helft van Nederland coacht de andere helft! En ja, er zijn heel veel coaches en de kwaliteit is niet altijd helder, maar onze samenleving is een stuk complexer en veeleisender geworden. Er wordt veel druk ervaren, ook door starters op de arbeidsmarkt en de verzuimcijfers gerelateerd aan burn-out en stress liegen er niet om.

Dus waarom niet structureel investeren in een regelmatige APK met een coach om te sparren over je leven waardoor je inzicht krijgt in jezelf, leert hoe je grenzen stelt en je dichter brengt bij je eigen keuzes waardoor je krachtiger je in het leven staat?

Het boek “ De Keuze” van Edith Eger is een indrukwekkend autobiografisch boek over hoe keuzes je vrijheid kunnen bieden

Gezonde keuzes nu & straks

Gezonde keuzes nu & straks

Bij een van onze opdrachtgevers staan er -normaal gesproken- elke week kratten met fruit voor medewerkers die zo een gezond tussendoortje kunnen pakken. Een gezonde levensstijl wordt daar gestimuleerd door praktische zaken als een fietsplan, korting op de sportclub, toegang tot mindfullness en een gezond aanbod in de kantine.

Maar daarnaast zijn ze ook bezig om een gezonde werkomgeving in te richten, hoe werkstress teruggedrongen kan worden en medewerkers kunnen zelf een coach inschakelen voor het verbeteren van de mentale of fysieke gezondheid. Het is een proces wat nog niet klaar is maar het belang voor het welzijn van medewerkers staat echt op de kaart

Het is een teken van goed werkgeverschap om oog te hebben voor je medewerkers, maar daarnaast is het ook een duurzame investering. Gezonde medewerkers die fit zijn, veerkracht hebben en goed functioneren hebben immers minder kans om ziek te worden.

De afgelopen jaren staat bij veel organisaties vitaliteit en duurzame inzetbaarheid op de agenda. Juist nu -wanneer organisaties financieel onder druk komen te staan- is het belangrijk om de komende periode niet te bezuinigen op de “gezonde” initiatieven maar om te blijven investeren in de gezondheid & vitaliteit -in de meest brede zin- van je medewerkers. De verantwoordelijkheid voor gezondheid en je levensstijl ligt allereerst bij iemand zelf. Toch blijkt dat wanneer je gezonde keuzes en een gezonde omgeving aanbiedt, dit stimuleert om gezonde keuzes te maken.

Een mooi voorbeeld is de Universiteit van Utrecht die twee jaar terug ervoor gekozen heeft om alle verzorgde lunches standaard vegetarisch te maken. Mocht je geen vegetarische variant willen dan kun je die wel krijgen, maar je moet het specifiek vragen. Een broodje salami ligt niet meer vanzelfsprekend op een schaal maar wordt een bewuste keuze.

3 tips om -laagdrempelig- een gezonde levensstijl te stimuleren binnen je team in tijden van Corona

  1. Doe een Corona stappen challenge met je team of start met Ommetje van de Hersenstichting
  2. Deel gezonde recepten met je collega’s en ga met je team hetzelfde -gezonde- gerecht -koken via Teams
  3. Informeer medewerkers over de mogelijkheid om individueel actief aan de slag te gaan met hun gezondheid of leefstijl. Er zijn diverse programma’s -soms aangeboden binnen je eigen organisatie- zoals ondersteuning bij het stoppen met roken, minderen met drank of gezond afvallen en meer bewegen. Daarnaast wordt sinds 2019 leefstijl coaching vergoed door veel verzekeraars.

Meer weten over leefstijl? Luister de podcast van huisarts Tamara de Weijer over leefstijl, mentale weerbaarheid en corona kilo’s

 

Bron: Voedingscentrum, RIVM, Loket gezond leven, NHG

 

https://www.loketgezondleven.nl/advies-ondersteuning/coronavirus

https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/coronavirus-voeding.aspx

https://www.loketgezondleven.nl/advies-ondersteuning/coronavirus/voeding

https://www.nhg.org/sites/default/files/content/nhg_org/uploads/20190219_digitaal_overzicht_onlineleefstijl.pdf

https://www.waagcoach.nl/leefstijl-tips-corona/

“Een hiërarchische organisatie maakt mensen passief en reactief”

Steeds meer organisaties gaan in hun visie uit van eigen verantwoordelijkheid van medewerkers en vertrouwen in medewerkers. Roepen dat managers ‘moeten leren loslaten’ is echter te simpel. Veranderen van een hiërarchisch georiënteerde organisatie naar een organisatie met zelforganiserende teams heeft meer om het lijf. En bij woningbouwcorporaties ligt het begrip vertrouwen misschien wel extra gevoelig. Een aantal schandalen uit het verleden hebben de reputatie van de sector gekleurd en hebben geleid tot extra wet- en regelgeving en verscherpt toezicht. En regels zijn over het algemeen geen uiting van vertrouwen. Corporaties staan nu voor de uitdaging om een nieuwe balans te vinden tussen vrijheid en bestuurlijke controle. Winanda Hordijk, HR adviseur bij woningbouwcorporatie SSW, legt uit hoe ook SSW verandert en hoe er samenhang wordt gecreëerd met het arbobeleid.

 

eigen verantwoordelijkheid Hoe zou je de cultuur van SSW beschrijven?

“Hier werken mensen die sterk persoonlijk betrokken zijn bij de sociale missie van SSW. We werken te midden van ons ‘bezit’: ons kantoor wordt omringd door de sociale huurwoningen die we beheren. Het geld van de huurders is ons belangrijkste inkomen, dus daar moeten we zorgvuldig mee omgaan. Hoe we dat doen was overigens niet altijd goed zichtbaar voor huurders. Daar brengen we nu verandering in aan. Bijvoorbeeld door onze jaarrekening een andere inhoud te geven, waardoor de huurder kan zien waar de inkomsten aan worden uitgegeven.”

“SSW kende lange tijd een familiecultuur. Onze medewerkers voelen zich verbonden aan elkaar, maar dit heeft ook een keerzijde. Medewerkers sloten zich in het verleden eerder aan bij de groep dan dat ze zich als individu lieten horen. Omdat ze het lastig of onveilig vonden om voor zichzelf op te komen of elkaar aan te spreken op verantwoordelijkheden. En door het niet aanspreken, door zowel leidinggevenden als medewerkers, ontstond er ook een angstcultuur. We zijn we nu de slag aan het maken naar een klantgedreven cultuur, waarbinnen iedere medewerker vanuit zijn eigen kracht kan en durft te werken. Dit veranderproces is zichtbaar binnen heel veel organisaties: hiërarchie maakt plaats voor een netwerkorganisatie waarin samenwerking voorop staat. Die hiërarchie in organisaties hebben we trouwens met z’n allen de afgelopen jaren zelf opgebouwd. Functiebeschrijvingen, taakomschrijvingen, personeelsbeoordelingen, doelstellingen: ze bieden allemaal houvast en kaders. Maar daarmee maak je als organisatie mensen wel meer passief en reactief.”

 

Wat is de belangrijkste verandering voor medewerkers?

“We waren een organisatie met vier afdelingen en zeven teamleiders. Twee jaar geleden is die tussenlaag komen te vervallen; we hebben sinds eind 2015 een managementteam van drie personen. De steun en vastigheid die voorheen door de teamleiders werd geboden, is verdwenen. Belangrijk daarbij is geweest dat we veel aandacht aan die verandering hebben gegeven: wat heb je als medewerker nodig om te kunnen functioneren, waar zit je mee, hoe kunnen we helpen? Daarnaast is veel energie gestoken in het opbouwen van het nieuwe managementteam. De managers en de directeur-bestuurder werkten weliswaar al een jaar samen, maar moesten ook wennen aan hun nieuwe rol als dienend leider en coach in plaats van manager. Hiervoor is het managementteam aan een coachingstraject begonnen.”

 

In hoeverre heeft de overstap naar een andere arbodienst te maken met deze organisatieverandering?

“We hebben met alle interne veranderingen ook ons HR beleid aan een nadere inspectie onderworpen. Als je visie op de organisatie sterk is veranderd, ligt het voor de hand om op allerlei gebieden een nieuwe start te maken. Het contract met ArboNed, waar lange tijd goed mee is samengewerkt, liep af. SSW was op zoek naar een arbodienst die actief en preventief gezond werken stimuleert, vitaliteit en wendbaarheid vergroot, en waarbij de medewerker zelf aan het stuur wordt gezet. We wilden af van de gedachte dat de arbodienst werd gezien als iets vanzelfsprekends dat nou eenmaal bij een ziekmelding hoort, als een organisatie die alles systematisch regelt. Natuurlijk verwachten we van een arbodienst ook ondersteuning in het volgen van de Wet Poortwachter, maar dat moet niet de hoofdzaak zijn. Daarvoor hebben we zelf genoeg in huis.”

“Parallel met dit selectieproces waren we al ruim een jaar bezig met het oprichten van KLIMMR: een samenwerkingsverband van diverse corporaties dat als doel heeft mobiliteit en duurzame inzetbaarheid van medewerkers te stimuleren. Ook bleek uit een enquête onder medewerkers, dat zij graag samen willen sporten en bewegen. Daaruit is in het voorjaar van 2017 FITTR ontstaan: een activiteitenprogramma met dagelijkse, wekelijkse en maandelijkse inspannings- en ontspanningsmomenten voor alle medewerkers. Dus in het kader van vitaliteit, mobiliteit en duurzame inzetbaarheid van medewerkers hadden we al veel aan boord.”

“Op basis van deze uitgangspunten en een aantal criteria hebben we samen met de OR via Arbokiezer een shortlist opgesteld voor de nieuwe arbodienst. We kozen uiteindelijk bewust voor Cohesie vanwege de rol die Cohesie bij de medewerker legt, met andere woorden het eigenaarschap staat voorop. Ook het uitgangspunt dat er korte lijnen zijn, speelde mee. Het was geen bewuste keuze, maar het is wel opvallend dat we als kleine organisatie hebben gekozen voor een kleine, wendbare en flexibele partner.”

 

Hoe is de samenwerking met Cohesie opgestart?

“We werken sinds 1 mei 2017 samen met Cohesie. De samenwerking is direct vlot en heel pragmatisch van start gegaan: we beginnen gewoon bij nul, zoals het installeren van GRIP, de software die Cohesie gebruikt. Intern is gecommuniceerd dat Cohesie de nieuwe arbodienst is en wat medewerkers moeten doen als ze ziek zijn. Cohesie werkt vanuit het principe dat de medewerker prima in staat is om zichzelf ziek te melden bij de arbodienst. Toen de eerste ziekmelding binnenkwam en we nog niet intern gecommuniceerd hadden wat het nieuwe verzuimprotocol was, vroeg ik mij af of we dan de ziekmelding zelf nog maar moesten doen voor de medewerker. Dat soort reacties maakt duidelijk hoe je gewend bent geraakt aan het denken in procedures in plaats van zelfstandige medewerkers.”

 

Een belangrijk onderdeel van de werkwijze en visie van Cohesie is het terugbrengen van de verantwoordelijkheid voor duurzame inzetbaarheid waar hij hoort: bij de medewerker. Hoe ver gaan jullie daar in mee?

“Gedrag in organisaties is vaak gericht op beheersing. In een organisatie waar men het lastig vind om aan te spreken is dat een logisch gevolg. Als je het niet gemakkelijk vindt om er iets van te zeggen als iemand over grenzen gaat, dan is het verleidelijk om extra regels en kaders vast te leggen. Maar daarmee halen we ook het vertrouwen, de onderlinge dialoog en het zelf nemen van verantwoordelijkheid weg. Wij willen onze medewerkers naast goede support ook verschillende voorzieningen bieden. Mensen nemen vanzelf de verantwoordelijkheid om aan te haken. We moedigen mensen aan om op de fiets naar het werk te gaan, bijvoorbeeld door een e-bike te huren die onze medewerkers kunnen testen voor woon-werk verkeer. We hebben hier 1,5 jaar geleden een tafeltennistafel neergezet. Tafeltennissen is op meerdere vlakken goed voor een mens, dat is wetenschappelijk aangetoond. Het brengt bovendien collega’s met elkaar in contact die elkaar op de werkvloer misschien minder snel zien. Het effect van de tafeltennistafel was ook dat er meer initiatieven uit medewerkers kwamen om gezamenlijk te sporten. En zo is uiteindelijk ook het FITTR-programma ontstaan wat ik al eerder noemde.”

“Sommige mensen vragen zich vervolgens af of dat sporten en ontspannen onder werktijd mag. En hoe je in de gaten kunt houden of er niet teveel gebruik van wordt gemaakt. Hierbij vinden we het belangrijk dat mensen zelf de verantwoordelijkheid nemen. We maken geen regels hoe lang je kunt tafeltennissen. We willen niet gaan betuttelen. Twee keer per dag kunnen medewerkers een minuut ‘planken’ in de kantine. Ook bieden we stoelmassages aan. Natuurlijk komt het ook wel eens voor dat een collega zegt: je staat nu te planken in de kantine, maar ik heb je nodig.”

 

Welke rol is er voor HR in de dienstverlening van Cohesie?

“Voorheen had ik contact met de leidinggevende, de bedrijfsarts en met de medewerker. HR zat er altijd tussen. Dat vertroebelt en zo wordt er nu dus niet meer gewerkt. Ik heb als HR-adviseur af en toe contact met Cohesie, maar niet meer over concrete situaties die met verzuim te maken hebben. Het is de bedoeling dat de leidinggevende samen met de medewerker onderzoekt wat er mogelijk is. Hiervoor hebben we de komende tijd trainingen ingepland. Voor leidinggevenden is het belangrijk te weten wat je wel en niet kan vragen of bespreken en welke tools je kunt gebruiken. Cohesie gaat op een ontspannen manier met onze ontwikkeling om. Ze wijzen wel op de regels, maar vooral op de essentie: er moet een gesprek plaatsvinden.”

 

Welke doelen willen jullie bereiken met Cohesie?

“We willen bereiken dat managers en medewerkers meer oog krijgen voor preventie van verzuim: wat gebeurt er in deze organisatie en wat is de impact daarvan op duurzame inzetbaarheid? Dat proces is al behoorlijk op gang gekomen. Ook is voor ons belangrijk dat ‘ziek zijn’ niet langer wordt gezien als iets waar je je aan over geeft, maar waarin je de regie kunt nemen. En op de derde plaats willen we met Cohesie bereiken dat gezondheid en welzijn een essentieel onderdeel van onze organisatie worden. In samenhang met thema’s als verantwoordelijkheid nemen, eigenaarschap, vitaliteit en inzetbaarheid. Het is belangrijk dat mensen beseffen dat de baan die ze nu hebben – zeker in de corporatiebranche, waar allerlei zaken op ons af blijven komen – over vijf jaar heel anders is. Of niet meer bestaat. Daarom willen we medewerkers ook aanmoedigen om ergens anders te kijken, binnen de veiligheid van hun huidige baan. Of een workshop te volgen. Daar bieden we graag de mogelijkheden voor, al is het maar om een klein zaadje te planten.”

 

eigen verantwoordelijkheid

klik voor vergroting

Over SSW
Woonstichting SSW is een klantgedreven woningcorporatie in de gemeente De Bilt. SSW verhuurt en beheert ruim 5.000 woningen, garages en bedrijfspanden. Bij SSW werken 45 medewerkers. SSW zet zich samen met de huurders en verschillende samenwerkingspartners in voor prettig en betaalbaar wonen in een fijne buurt.